تاثیر رسانه در گسترش روابط نامشروع

امروزه با نقش شگرف رسانه در جوامع بشری و تأثیر آن در انتقال اطلاعات و افکار، باید توجه داشت که رسانه علاوه بر تأثیرات مثبت، می تواند با تبلیغ جرم و فساد، هرزگی و خشونت، موجب افزایش جرایم و انحرافات در جامعه گردد. در نگاه جرم شناسانه، یکی از تاثیرات منفی رسانه، گسترش بی بند و باری در جامعه است که در چند دهه اخیر با گسترش رسانه های جهانی و خارج از کنترل دولتها، مانند ماهواره و اینترنت، این معضل در جامعه مصادیق بیشتری یافته است. از جمله مصادیق بی بندوباری میتوان به فرار از خانه و روابط جنسی آزاد و اعتیاد جنسی اشاره کرد که رسانه نقش بسیار مؤثری بر این پدیده ها می تواند داشته باشد. مقاله حاضر به بررسی این دو معضل اجتماعی می پردازد و از آنجا که فرار از خانه در قانون، جرم انگاری نشده است و صرفا انحراف تلقی می شود، و نیز مقدمات مجازی روابط نامشروع در اینترنت و ماهواره غالبا از کنترل قانونی خارج است، لذا پیشنهاد میکند که دولت، مردم، خانواده و رسانه ها با استفاده از فرهنگ سازی و آموزش، تلاشی همگانی برای مقابله با این مفاسد و جایگزین سازی آن با برنامه ها و تفریحات سالم، داشته باشند.

مقدمه

عصر حاضر عصر ارتباطات است و رسانه ها با انتقال اطلاعات جدید و مبادله افكار و عقاید عمومی، نقش بزرگی را در فرهنگ سازی و هنجار آفرینی جوامع به عهده دارند؛ به طوری که اگر رسانه به نحو صحیحی در راستای فرهنگ جامعه فعالیت کند، می تواند موجب ارتقای ارزشهای انسانی گردد و از وقوع بسیاری معضلات و جرایم در جامعه پیشگیری نماید. برعکس اگر محتوای رسانه ها بدون کارشناسی و هدف گذاری مثبت تنظیم شود، آثار منفی بسیاری بر جامعه می گذارد و منجر به وقوع جرایم و انحرافات اجتماعی می شود. یکی از آثار زیانبار رسانه در جامعه، تأثیر آن بر گسترش بی بندوباری است. در علوم اجتماعی، تعریف دقیق و ویژه ای از بی بندوباری ارائه نشده است و به نظر می رسد این واژه دارای مفهوم و تعریف عرفی است. افزایش مصادیق بی بندوباری در دنیای امروز و نقش رسانه در گسترش آن، بررسی تأثیر رسانه را در افزایش جرایم اجتماعی ضروری می سازد. امروزه با گسترش رسانه هایی مانند ماهواره و اینترنت که محدود به مرزها نیستند و تسلط دولتها بر آنها ممکن نیست، بی بندوباری در جوامع، به سرعت گسترش می یابد و موجب انحرافاتی مانند فرار از خانه و جرایمی مانند روابط جنسی نامشروع، اعتیاد جنسی در نوجوانان و بزرگسالان میگردد که اولین آثار آن متوجه خانواده میشود. تماشای بی بندوباری موجود در رسانه و تکرار این تماشا توسط افراد خانواده، مصادیقی از بی بندوباری را به وجود می آورد. ایجاد این جرایم و انحرافات باعث اختلافات خانوادگی، فشارهای روحی، اعتیاد، طلاق، از هم پاشیدگی خانواده و خودکشی در خانواده می گردد؛ البته در کنار عامل رسانه در ایجاد این جرایم، باید سایر عوامل چون خانواده، ویژگی های شخصيتي فرد، اقتصاد و غیره را نیز در نظر گرفت. مقاله حاضر به روش توصیفی و تحلیلی، تأثیر رسانه را بر دو معضل مهم فرار از خانه – که جرم نیست، اما نوعی انحراف شناخته میشود . و روابط جنسی نامشروع که جرم است و برای آن مجازات در نظر گرفته شده است و خانواده و جامعه را تحت تأثير قرار می دهد. به عنوان مصادیقی از بی بندوباری، مورد بررسی قرار می دهد. فرار فرزندان از خانه فرار از خانه در قانون جرم انگاری نشده است، از این رو نمی توان آن را جرم دانست و برایش مجازات تعيين کرد: این عمل نوعی انحراف است که اغلب منجر به جرایم دیگر می گردد. پس لازم است نخست تعریفی از انحراف و فرار از خانه ارائه شود و سپس جزئیات مربوط به آن مورد بررسی قرار گیرد.

١- مفاهیم بحث

الف – انحراف

انحراف، نقض روشهای موافق قاعده است (زمردیان، ۱۳۸۰، صه) و نیز هر گونه رفتاری است که با انتظارات و هنجارهای متعارف جامعه منطبق و سازگار نباشد (محمدی ۱۳۸۹ / ۷ / ۲۱). در تمام جوامع، صرف نظر از رژیم سیاسی و نظام و ضوابط نهادی، افراد با گروه هایی هستند که کاملا با ارزش ها، الگوها و هنجارهای جامعه ای که به آن بستگی دارند، منطبق نیستند و گاه با برخی از آن ارزش ها ناسازگار بوده، به راهی می روند که با روش های مرسوم جامعه متفاوت است، این عمل، انحراف اجتماعی نامیده میشود. بر این اساس، میتوان انحراف را مجموعه رفتارهای مخالف جامعه دانست، حتى اگر آن رفتارها جرم انگاری نشده باشد. به همين دليل، انحراف دارای مفهومی وسیع تر از جرم است.

ب – فرار از خانه

فرار از خانه، به رفتاری اطلاق می شود که طی آن کودکان و نوجوانان بدون اجازه والدین یا ولی قانونی خود خانه را ترک کنند (محمدی، ۱۳۸۷/ ۹ / ۲۱ ). با توجه به تعریف بیان شده، می توان گفت که شرط فرار، عدم اجازه والدین است.

۲- عوامل مؤثر بر فرار فرزندان از خانه

بر اساس کلام جامعه شناسان، فرار فرزندان به عوامل گوناگونی بستگی دارد و این عوامل زمینه ساز فرار، در افراد مختلف متفاوت می باشد. به عبارت دیگر، تاثیر هر کدام از عوامل بر افراد با توجه به شرایط زمانی، مکانی، عاطفی، روحی، روانی، خانوادگی و … متفاوت است. عوامل یاد شده را می توان به دو دسته عوامل درونی و برونی تقسیم کرد؛ عوامل درونی همان ویژگی های جسمی، روانی و شخصیتی فرد است که به عوامل ژنتیکی، شخصیتی، روحی – روانی، بلوغ و … تقسیم می گردد و عوامل برونی (عوامل خارجی مؤثر بر فرد) به عوامل خانوادگی، تربیتی، فرهنگی، اجتماعی و اقتصادی تقسیم می گردد همان، ص ۵۲-۵۲) از عوامل مهم برونی که در خانه گریزی مؤثر است و خود نیز از آن اثر می پذیرد خانواده است. تحقیقات نشان میدهد که فقدان آرامش روانی در خانواده، ناهنجاری ارتباطی و رفتاری اعضا، عدم نظارت والدین بر فرزندان، عدم درک صحيح والدين از فرزندان و … همگی در فرار فرزندان به ویژه دختران از خانه مؤثر است. از دیگر عوامل خانه گریزی فرزندان، عوامل اجتماعی و فرهنگی است. هر اجتماع، دارای هنجارهای مختص به خود می باشد و بیشک افراد جامعه از محیط خود اثر می پذیرند. نوجوانان و جوانان به دلیل عدم بازشناسی کامل هویت فرهنگی و نرسیدن به ثبات شخصيت، بیشتر از بزرگسالان تحت تأثير محيط قرار میگیرند یعقوبی دوست، ۱۳۸۵ میتوان ادعا کرد که یکی از عوامل مؤثر، در فرهنگ سازی و نهادینه ساختن ارزشهای متناسب با جامعه، رسانه است؛ زیرا فرهنگی که از طریق رسانه های جمعی رسمی و دولتی تغذیه می شود، تاثیر مهمی در تربیت قشر کودک و نوجوان دارد و برای آنکه افراد جامعه به راحتی بتوانند هنجارهای اجتماعی را تغییر دهند و ارزشهای اجتماعی را خوب بشناسند لازم است که توازنی در خرده فرهنگهای حاکم بر هر کدام از محيط ها و فرهنگ رسمی برقرار شود و به اصطلاح جامعه ای متوازن حاصل آید، به نحوی که ارزشهای اجتماعی مورد تأييد و محیط های آموزشی، در امتداد آموزش اخلاقی خانواده باشد و فرهنگ خارج از محیط خانه و مدرسه در تداوم محیط و فرهنگ قبلی باشد و فرهنگ رسمی نیز که از رسانه ها به خصوص رسانه های جمعی به ویژه صدا و سیما تبلیغ و ترویج می شود، در امتداد فرهنگ و آموزه های محیط های مذکور باشد تا جامعه ای متوازن با فرهنگ و ارزشهای رفتاری و اجتماعی شناخته شده برای همه افراد حاصل شود. پس این محيط ها نباید دارای فرهنگ های متعارض باشند، به نحوی که افراد جامعه نتوانند قادر به شناسایی هنجارهای اجتماعی باشند ابرزگر، ۱۳۸۲، ص۱۶۲- 14). به عنوان مثال نباید خانواده و مدرسه، نظارت والدین بر فرزندان را نوعی هنجار بشناسند، اما رسانه این عمل را ضد هنجار و عملی نامناسب بداند یا در نحوه برخورد بانوان با مزاحمان خیابانی اگر بین رسانه، خانواده و محیط آموزشی تعارض باشد. محصول این تعارض های اخلاقی، ظهور و بروز انحرافاتی چون فرار فرزندان است (همانجا محمدی، ۱۳۸۹ / ۷ / ۲۱ ) یکی از کارشناسان مجتمع قضایی و نوجوانان بزهکار در این زمینه می گوید: «… آنچه امروز نوجوانان در جامعه شاهد آن هستند و از طریق رسانه های مختلف به آنان القا می شود، با اعتقادات خانواده ها که ریشه در فرهنگ و سنت دارد، کاملا متفاوت است. وقتی در فیلم ها مشاهده میشود برخی از نوجوانان از بهترین امکانات زندگی برخوردارند، از جدیدترین مدلها پیروی می کنند، بدون آنکه مورد تعرض قرار گیرند؛ در این صورت دختران و پسران جوان بسیاری با مشاهده این مسائل، دچار یک تضاد فکری شدید میشوند…» (برزگر، ۱۳۸۲، ص۱۹۲)

بر اساس مطالب مطرح شده میتوان نتیجه گرفت که رسانه نقش مهمی در فرهنگ سازی و ایجاد هنجار دارد و با توجه به جایگاه خود، نقش مؤثری در هدایت، تربيت و شعور اجتماعی افراد ایفا میکند. به همین دلیل، در صورتی که برنامه های آن بدون کارشناسی و هدف گذاری درست باشد، می تواند باعث گمراهی، انحراف و فساد مردم به خصوص کودکان و نوجوانان گردد (معظمی، ۱۳۸۲، ص۱۳۰-۱۳۳)؛ زیرا قدرت تلقین پذیری در این قشر بسیار زیاد است. آنان درک درستی از جامعه ندارند، تفاوت واقعیت و خیال را به درستی درک نمی کنند، قدرت پیش بینی بعضی عواقب اعمال را ندارند و سریعا به تقلید اعمال شخصیتهای اصلی فیلم ها می پردازند.
در پژوهش های به عمل آمده، دختری که به جرم ولگردی و فرار در کانون به سر می برد، گفته است: «با گروهی از دوستانم با دیدن جوانان غربی و زندگیشان در فیلمهای تفريح ها و شادی هایشان و … می خواستیم همان کارها را انجام دهیم و از جوانی مان لذت ببریم، اما والدين مانع ما می شدند و ما را سرکوب می کردند؛ برای همین با دوستانم قرار گذاشتیم و از خانه زدیم بیرون… ». در تحقیق یاد شده راجع به میزان استفاده از وسایل ارتباط جمعی برای سنجش تاثیر این ابزار در فرار دختران از خانه سؤال شد که در پاسخ بیشترین استفاده مربوط به تلویزیون بود و ۶۸ /۱ ٪ از هنرپیشه ها تقلید کرده بودند معظمی، ۱۳۸۲، ص ۲۰).

٣- نتایج فرار

فرار فرزندان، به ویژه دختران رابطه مستقیمی با آسیب های اجتماعی مانند معضل زنان خیابانی دارد (محمدی، ۱۳۸۷ / ۶ / ۳۱ ). از آنجا که اغلب دختران فراری دارای سن کم هستند، این نگرانی وجود دارد که سن آسیب های اجتماعی در جامعه کاهش یابد. علاوه بر آن، فرار فرزندان اغلب با جرایم دیگری نیز همراه می شود؛ دختران فراری برای تأمین مایحتاج زندگی خود ممکن است مرتکب سرقت، اعمال منافی عفت و خودفروشی شوند یا وارد باندهای فساد، فروش مواد مخدر و گردند. استعمال مواد مخدر و حتی خودکشی نیز میتواند از سایر نتایج فرار از خانه باشد که برای رهایی از سرگردانی و کمبود محبت و مقابله با افسردگی به آنها روی می آوردند. از سوی دیگر، دختران فراری که خود روزی مادر خواهند شد و تربیت نسل های آینده را بر عهده خواهند گرفت، با مشکل های ذکر شده مواجه می گردند و نمی توانند الگوی مناسبی برای فرزندانشان باشند (همانجا).

۴- پیشنهادها برای پیشگیری از فرار در مقام ارائه راهکارهای پیشنهادی به نظر می رسد، دولت و نهادهای ذی ربط باید با  برنامه ریزی صحیح و مطالعه دقیق عوامل مؤثر بر فرار، راهکارهای مناسبی را جهت پیشگیری از این پدیده ضد اجتماعی ارائه دهند. از آنجا که این پدیده جرم انگاری نشده است، راه حل قانونی و کیفری برای آن کارساز نیست؛ بلکه استفاده از راهکارهای فرهنگی، مناسب ترین و مفیدترین خط مشی مقابله با این انحراف است. در این راهکار، همکاری نهادهای رسمی و آموزشی و رسانه های جمعی لازم است (برزگر، ۱۳۸۲، ص۱۵۵). با توجه به نقش رسانه در فرهنگسازی، باید گفت لازم است رسانه به نمایش هنجارهای سالم و متناسب با فرهنگ جامعه و خانواده ایرانی بپردازد و از ارائه فرهنگ متعارض که منجر به انحراف می گردد، خودداری نماید. از سوی دیگر باید به آموزش بپردازد تا بتواند والدین را درباره وظایفشان در قبال فرزندان آگاه نماید. همچنین باید با هدف اطلاع رسانی و آموزش های سازنده، هویت دهی، ایجاد شخصيت و فرهنگ سازی، سطح اطلاعات جوانان و نوجوانان به ویژه دختران را افزایش دهد. این امر نیازمند تقویت پایه های مذهبی، اعتقادی و فرهنگ ایرانی در رسانه های جمعی است، همچنین جامعه خانواده، دولت و افراد جامعه نباید به فرزندان فراری همانند یک مجرم بنگرد، بلکه باید آنها را همچون بیمار بداند و در درمان هر چه سریعتر این افراد با تأمین شرایط و امکانات تلاش کند (یعقوبی دوست، ۱۳۸۵، ص۵۳). به ویژه سازمان صدا و سیما میتواند با بهره گیری از نظرهای سازنده صاحب نظران جامعه شناسی جنایی، آسیب شناسی اجتماعی، جرم شناسی و … و با تولید برنامه های صوتی و تصویری مناسب، در زمینه ترویج فرهنگی سالم و مبتنی بر علم و اخلاق اقدام نماید ابرزگر، ۱۳۸۲، ص 14) روابط جنسی نامشروع می کند، افکار نابهنجار را توسعه می دهد و روح تبهکاری را پرورش می دهد (معظمی، ۱۳۸۲، ص۱۳۳). البته در بسیاری از کشورها بسیاری از اعمال و به تبع آن ارائه تصاویر آن جرم انگاری نشده است و تنها مصادیقی خاص، مانند هرزه بینی کودکان با موانع قانونی همراه است.

امروزه با گسترش رسانه های جدید و بین المللی شدن آنها، اغلب رسانه ها برای جذب مخاطب، سود و منافع تجاری و سایر اهداف منفعت گرایانه خود به ارائه تصاویر مستهجن و هرزه نگاری می پردازند. برخی از این رسانه ها حتی پا را فراتر گذاشته و صحنه های ارتباط جنسی را به طور آشکار تبلیغ میکنند. از جمله این رسانه ها ماهواره و اینترنت است که با نمایش عمل بزهکارانه با همه جزئیات، میل به ارتکاب جرم را تحریک محققان معتقدند تماشای بی بندوباری باعث قبول تجاوز بر خود و اجبار دیگران به فاحشه گری و تمایل به تجاوز به عنف می شود؛ زیرا در نظر آنان این جرایم خرد و ناچیز به شمار می روند. همچنین این افراد به راحتی به انجام تجاوز و شکنجه تجاوز شدگان می پردازند و حتی این عمل خود را جرم نمی دانند.
بر اساس تحقیقی با موضوع «نقش موارد سکسی و مستهجن بر جرایم جنسی چیست؟» در سال ۱۹۵۳-۱۹۹۷ این نتیجه به دست آمد که تماشای این موارد ۲۸٪ باعث انحطاط اخلاق عمومی می گردد. این انحطاط شامل برهنگی و کنکاش از اعضای بدن دیگران توسط دوربین های مخفی و لمس بدنی در اماکن شلوغ می شود (همانجا). همچنین دریافتند که افزایش خشونت و تجاوز در افرادی که از وسایل فحشا استفاده میکنند ۳۰٪ بیشتر شده نسبت انحطاط در روابط زناشویی و توانایی جنسی با همسرانشان به نسبت ٪۳۲ درصد کاهش یافته و نسبت قبول تجاوز ۲۱٪ درصد افزایش یافته است (همانجا). درباره تاثیر تماشای فیلم مستهجن بر بی بندوباری، مطالعات دیگری نیز صورت گرفته است که به عنوان نمونه می توان موارد زیر را نام برد؛ پلیس میشیگان تحقیقی در مورد ۳۸۰۰۰ تجاوز در سال های ۱۹۰۹ تا ۱۹۷۹ انجام داد و مشخص شد ۴۱٪ از متجاوزان، قبل یا حين ارتكاب جرم به تماشای فیلم و موارد فحشا و سکس پرداخته اند. گروهی از افسران پلیس تحقیقی درباره تجاوز فردی و جنسی انجام دادند و به این نتیجه رسیدند که فیلم های مستهجن و دیگر موارد فحشا و سکس، نقش اساسی و محسوس در تحریک این افراد به جرایم جنسی داشته است (همانجا). علاوه بر این موارد، سازمان اطلاعات آمریکا بیان کرده است که در ۸۰٪ از موارد تجاوز، عوامل سکس و فیلم های مستهجن را در منزل متجاوز یا محل جرم کشف کرده اند.

جایگاه ماهواره در گسترش روابط جنسی نامشروع

یکی از وسایلی که می تواند نقش مؤثری در گسترش روابط جنسی نامشروع داشته باشد، ماهواره است. ماهواره با وجود آثار و نتایج مثبت و آموزنده، آثار مخربی نیز میتواند داشته باشد. کوین تافلر نویسنده و منتقد اجتماعی درباره آثار مخرب ماهواره می نویسد: «تکنولوژی ماهواره ای و دیگر رسانه های جدید، فرهنگ ملی را از هم میپاشاند… » اصابری، ۱۳۸۰، ص۱۱۲؛ همو، ک۱۳۸، ص 1) می توان ادعا کرد که برنامه های ماهواره ای در موارد بسیار، زمینه ساز مفاسد اخلاقی و اجتماعی بوده، بسیار مضر و خطرناک هستند. یک آسیب شناس اجتماعی درباره آثار ماهواره بر جوانان می گوید: «با وجود اینکه برنامه های ماهوارهای محتوای علمی و آموزنده نیز دارند، امروزه بیشتر جوانان، ماهواره را برای استفاده از برنامه های علمی آن انتخاب نمی کنند و بیشتر تمایل به دیدن برنامه هایی دارند که آنها را در برنامه های داخل کشور نمی یابند و در واقع به خاطر برنامه های مبتذل و مستهجن از ماهواره استفاده میکنند که زمینه انحراف و سقوط اخلاقی در این برنامه ها زیاد است» (همان) ص همان، ۱۱۵) تصاویر مبتذل و مستهجن ماهواره در قالب های مختلف و با راهکارهای متفاوت به مخاطبان القا می شود. این ارائه می تواند در قالب برنامه ورزشی، نمایشی، فرهنگی، فیلم ها و … باشد. به طور مثال در برنامه های ورزشی، بیش از ورزش تكيه بر جنبه های نمایشی است، در میان برنامه های ورزشی به ترویج الگوهای لباس، وسایل ورزشی و رقص و آواز می پردازند، زنان ورزشکار به طور برهنه در صحنه آشکار می شوند یا در فیلمهای برهنگی زنان و شهوت گرایی مردان محور قرار داده شده، روابط زن و شوهر به مسأله لذت جنسی خلاصه می شود، به ترویج فحشا و منکرات و زشت ترین نوع آن در قالب داستانهای جذاب و با کمک توجيه هایی روانشناسانه پرداخته میشود.
پس ماهواره می تواند عواقب و پیامدهای منفی متفاوتی داشته باشد که از آن جمله است: از بین رفتن قبح روابط غیراخلاقی در خانواده و سستی و از هم پاشیدن این نهاد تغییر و دگرگونی ارزشها و هنجارهای جامعه، ترویج فرهنگ مد و تجمل گرایی در جامعه و همچنین عوارض روحی و روانی تماشای فیلم های مبتذل و مستهجن است. با توجه به آثاری که ماهواره بر رواج بی بندوباری در جامعه دارد، در ایران استفاده از تجهیزات ماهواره ممنوع شده است و به نظر می رسد قانونگذار با دیدن عواقب منفی آن و ترجيح و اهمیت آنها بر تاثيرات و استفاده های مفید ماهواره، به نحو کلی این وسیله را ممنوع کرده است. در ماده ۱ قانون ممنوعیت به کارگیری تجهیزات دریافت ماهواره مصوب ۱۳۷۳ آمده است: «به موجب این قانون، ورود، توزیع و استفاده از تجهیزات ماهواره جز در مواردی که قانون تعیین کرده، ممنوع است» (ماده ۱ قانون ممنوعیت به کارگیری تجهیزات دریافت ماهواره). به نظر می رسد قانونگذار برای عدم استفاده از ماهواره با رویکرد ممنوعیت مطلق استفاده از ماهواره، ساده ترین راه را که روش فیزیکی جمع آوری ماهواره است، برگزیده است و میتوان گفت به جای حل مسأله، صورت مسأله را پاک نموده است؛ اما به نظر می رسد برای این امر راه حل های دیگری نیز وجود دارد؛ از جمله می توان پارازیته کردن سيگنالها، فیلترگذاری و جرم انگاری را نام برد. ولی راه حل مناسب، فرهنگسازی در خانواده ها و ایجاد بستر مناسب فکری برای استفاده صحیح از ماهواره است. همچنین دولت و به ویژه رسانه دولتی باید با برنامه ریزی های خود شرایطی را فراهم آورد که جوانان را از استفاده از ماهواره بی نیاز نمايد (پژوهشگر گروه مطالعات حقوق صدا و سیما، ۱۳۸۰، ص۱۷۹و۱۸۳)

جایگاه اینترنت در گسترش روابط جنسی نامشروع

با ظهور اینترنت، برخی از جرایم علیه عفت عمومی از محیط فیزیکی به محیط مجازی راه یافت. اما بسیاری از آنها به دلیل عدم جرم انگاری قانون گذار در محدوده جرایم رایانه ای جا نگرفتند. این موارد را می توان به عنوان انحرافات جرم انگاری نشده نام برد. یکی از این موارد اعتیاد جنسی اینترنتی است. مجرم در این گونه جرایم از رایانه به عنوان ابزار بهره گرفته و کار خود را تسهیل می نماید (قدسی و سلیمانی، ۱۳۸۹، ص ۱۲۳). اینترنت از جمله ابزارهایی است که در صورت استفاده نادرست می تواند در بزرگسالان و کودکان اعتیاد جنسی ایجاد نماید.

الف – تأثیر اینترنت بر اعتیاد جنسی

برای تبیین علل کشش و جذابیت دنیای اینترنت لازم است، ابتدا به عنوان مقدمه جایگاه اینترنت در میان رسانه ها شناسایی گردد. ” من مارشال مک لانه رسانه ها را بر اساس دخالت با عدم دخالت مخاطب، به دو دسته سرد و گرم تقسیم میکند (اسفندیار، ۱۳۸۶، ص ۲) رسانه های گرم، رسانه های پر از اطلاعات هستند که فرد هنگام استفاده از آن کاملا منفعل است، مانند فیلم، رادیو و كتاب. رسانه های سرد، رسانه هایی هستند که فرد در فرآیند انتقال تجربه درگیر می شود یعنی فرد در زمان استفاده، نقش فعالانه ای ایفا می نماید. کامپیوتر و فعالیتهای وابسته به آن همانند اینترنت در این دسته اند. روزنامه و تلویزیون نیز تا حدی گرایش به این دسته دارند (همان، ص ۶۲). به طور مسلم کشش و جذابیت رسانه های سرد از جمله اینترنت به علت درگیر کردن مخاطبان بیشتر خواهد بود و به عقیده بسیاری از محققان، اینترنت نوعی اعتیاد ایجاد می نماید. یکی از این اعتيادها، اعتیاد جنسی اینترنتی است. سیکس مجازی موضوع جدیدی است که افراد می توانند در فضای اینترنت یکدیگر را ببینند و بدون تماس جسمانی، رابطه عاشقانه و سکسی داشته باشند (شجاعی، ۱۳۸۷، ص۹۵). دکتر «پت کارنس» معتقد است، روابط عاشقانه، موادی شیمیایی از قبیل فتيل اتیل آمین را در عصب تولید میکند که موجب اعتیاد می شود (لاسر، ۱۳۸۷ / 1 / 4 ) این اعتياد، ارتباطی به سن، جنس، فرهنگ و نژاد ندارد. افراد خلاق با تصورات بسیار فعال، کسانی که از احساس خود ارزشمندی کمی برخوردارند، افرادی که سابقه اعتیاد در خانواده دارند، مبتلایان به افسردگی و اضطراب، اختلال و وسواس فکری – عملی فرزندان خانواده های بیش از حد مذهبی و افرادی که سابقه سوءاستفاده جنسی در دوران کودکی دارند، بیش از دیگران در معرض ابتلا به اعتیاد جنسی اینترنتی هستند ایزدیان اسفرجانی و مشتاقی بیدختی، ۱۳۸۹، ص۳۸)

گرفتاری های جنسی (اعتیاد جنسی) از طرق متعدد همچون سکس های ناشناس در هتل ها و پارکها، خودنمایان و چشم چرانان در خیابانها، مجلات و کتب هرزه بینی، نمایش خودنمایی در شبکه های ماهواره ای واقع می شود، اما اینترنت به عنوان نوعی رسانه ایده آل در گرفتاری جنسی است و علت این امر را علاوه بر رسانه سرد بودن، میتوان در این عوامل یافت: ارزان بودن، قانونی بودن، ناشناس بودن و نا شناخته ماندن هویت فرد، حضور در خلوت زندگی فرد، عدم خطر مستقیم برای انتقال بیماری های جنسی به کاربری به جا نماندن مدرک، و مخفی نگه داشتن فعالیت از همسر و افراد دیگر اکوپر، ۱۳۸۸، ص1 الأسمر، و/۱۳۸۹ / ۹ ) وجود ابزار اینترنت، موجب افزایش حجم سوءاستفاده ها شده و تعداد دریافت کنندگان تصاویر و حجم تصاویر به صورت غیرقابل تصوری افزایش یافته است (بای، ۱۳۸۸ ص۳۵۸) نکته مهم این است که اعتیاد به سکس اینترنتی به اندازه روابط جنسی واقعی و حتی در مواقعی بیشتر از آن، خطرناک است. معنای این سخن، نحوه فعالیت جنسی معتادان به سکس اینترنتی و نتایج مجرمانه این عمل است. فعالیتهای جنسی معتادان به سکس اینترنتی اغلب دیدن یا دانلود کردن هرزه بینی همراه با استمنا، گاهی خواندن و نوشتن داستانها و نامه های جنسی، ایمیل زدن برای برپایی ملاقاتهای خصوصی با یک فرد، ارائه تبلیغات برای ملاقات شرکای جنسی، وارد شدن در اتاق گفتگوی جنسی، درگیری در روابط جنسی آنلاین متقابل همان فرد با جنس مخالف است. فعالیت هایی چون سكس تلفنی با فرد ملاقات شده آنلاین و روابط جنسی آنلاین اغلب منجر به روابط جنسی واقعی می گردد. علاوه بر این، معتادان در فعالیتهای آنلاین، به کارهای غیر قانونی دیگر چون دیگر آزاری، خود آزاری، جماع با حیوانات، دیدن هرزه بینی کودکان، تصاویر هرزه بینی نوجوانان، سکس با افراد کم سن و سال نیز اقدام میکنند. این پدیده به سرعت واقع می گردد؛ زیرا سرعت اعتیاد در اینترنت بسیار بالاست و به سرعت، جستجوی متوالی تصاویر تبدیل به گفتگوی متوالی افراد میگردد (کوپر، ۱۳۸۸، ص۵۰-۵۲ و ۵۳)

علاوه بر آن سکس اینترنتی می تواند تأثیر زیادی بر دوام زناشویی داشته باشد؛ زیرا اعتیاد جنسی ممکن است باعث افزایش ساعات درگیری فرد با اینترنت، افزایش تعداد شرکای جنسی معتاد و همچنین مشکلات خانوادگی و ارتباطی فرد گردد. انزوای فرد معتاد، ضعف عملکرد او، از دست دادن شغل و پایگاه اجتماعی و مشکلات مالی از نتایج بعدی اعتیاد جنسی اینترنت هستند (همان، ص 251 اسفندیار، ۱۳۸۹، ص۸؛ ایزدیان اسفرجانی و مشتاق بیدختی، ۱۳۸۹، ص۳۹) روابط مزبور علاوه بر تأثير روی فرد، بر خانواده وی (همسر و فرزندان نیز مؤثر می افتد و موجب بی اعتمادی، ترس و عدم صمیمیت، حس بی کفایتی، افسردگی و حتی خودکشی با ضرب و جرح طرفینی شریک جنسی واقعی فرد معتاد می گردد (کوپر، ۱۳۸۸، صاد). این نتایج بدین دلیل است که استفاده از سکس اینترنتی توسط فرد معتاد باعث کاهش تمایل به رابطه جنسی با همسران می گردد و در زمانی که رابطه جنسی بین آنها برقرار می گردد، معتادان جنسی اینترنتی بیشتر خواستار بازآفرینی تصاویر اینترنتی هستند و در طی رابطه با همسر در تخیل آنها روابط سکس اینترنتی وجود دارد و کم کم غير صمیمی بودن، گسستگی هیجانی و علاقه مندی معتاد به لذت بردن تنها آشکار می گردد (همان، ص ۵۳). علاوه بر تأثير سكس اینترنتی بر روی شریک جنسی واقعی، این عمل بر روی کودکان نیز مؤثر است؛ زیرا کودکان از توجه والدين محروم می شوند، مأمن خود را از دست می دهند، نظاره گر مشاجرات والدین می شوند و ترجیح می دهند بیشتر بیرون خانه باشند. در مواقعی نیز کودکان استمنا و هرزه بینی والدین را می بینند و دیدن تصاویر هرزه بر جای مانده بر روی صفحه کامپیوتر، استراق سمع سکس تلفني والدين در حالی که در اتاق در حال گفتگو هستند و… آثار زیانبار فراوانی بر روی آنها خواهد گذاشت اکوپر، ۱۳۸، ص15)

ب – تأثیر اینترنت بر اعتیاد جنسی کودکان و نوجوانان

اکثر افراد جامعه از اینکه فرزندانشان با غریبه ها هم صحبت شوند با دوستان نا آشنا با اختلاف سنی زیاد داشته باشند، نگران هستند و گاه توصیه هایی نیز در این زمینه به آنها می نمایند، امروزه با وجود اینترنت باید این نگرانی ها افزایش یابد؛ اما به عكس، در زمان استفاده کودکان از اینترنت، والدین با این تصور که فرزندانشان در منزل و در کنار آنها هستند، احساس آرامش خاطر می نمایند، غافل از آنکه در دنیای اینترنت، کودکانشان با چه افرادی ارتباط برقرار میکنند. عامل این مشکل علاوه بر جهانی شدن و وجود فن آوری های نوین ارتباطی، عدم شناخت کافی والدین از محیط مجازی و کارکرد آن است (اسدی، ۱۳۸۸، ص۳۵). بزهکاران اینترنتی از موقعیت و سادگی کودکان استفاده و سعی میکنند آنها را از طریق اتاق های گفتگو، پست الکترونیک با طرق دیگر به انحراف بکشانند (خراسانی، ۱۳۸۱، ص۹). کودک و نوجوان، بار اول برای جستجوی امری خاص وارد وب سایت می گردد، اما با اشتباه نوشتن یک حرف یا به طور اتفاقی با تصاویر سكس برخورد می نماید. گاه نیز مفسدان اینترنتی مبادرت به ارسال تصاویر سکسی به بچه ها یعنی همان قربانیان احتمالی خود می کنند الاسر، ۱۳۸۹ / 4 ). نوجوانان و جوانان بزرگترین طیف مخاطبان و فعالان اینترنت هستند. عدم محدودیت سنی در اینترنت به آنها اجازه می دهد وارد هر سایتی شده، به کسب اطلاعات با ارسال اطلاعات اقدام کنند و با توجه به اینکه در اینترنت شخصیت و سن و جنس افراد می تواند ناشناخته بماند، افراد مختلف قادرند به ایفای نقش بپردازند. این ویژگی ها در موارد بسیاری موجب سوءاستفاده می گردد و در موارد فراوان کودکان و نوجوانان با خطر سوء استفاده جنسی مواجه می شوند (اسفندیار، ۱۳۸۹، ص۲ و 41) کودکان و نوجوانان بعد از ورود به اتاق گفتگو یا وب سایتهای هرزه بینی به دلیل عدم درک درست از ارتباطات جنسی و نشناختن ارتباط جنسی سالم و طبیعی، با دیدن صحنه های جنسی هیجان زده می شوند و احتمالا آنها را به عنوان الگوی رابطه عاشقانه تلقی می کنند (آرمان روابط عمومی، ۱۳۸۹ / ۸ / ۲۴ ) بی گمان، ورود کودکان و نوجوانان در این وبسایت ها تأثيرات فراوانی بر آنها خواهد داشت که در ساده ترین حالات، اعتياد به روابط جنسی اینترنتی مانند بزرگسالان است و در مواردی حتی می تواند رفتارهای جنسی جبری نظير استمنا را به دنبال داشته باشد که این عمل در نتیجه موجب افزایش ذاتی میل جنسی در فرد می شود. از سوی دیگر، دیدن این صحنه ها، تمایل جنسی آنان را به رابطه جنسی با اشخاص افزایش می دهد و در نتیجه در زندگی واقعی، تجارب جنسی زود هنگامی را به همراه دارد همچنین این افراد خواستار جستجوی سطوح بالاتری از هیجان شده. با فعالیت های خاص ارضا می شوند. در مواردی هم به فروش تصاویر هرزه بینی اقدام می کنند اکوپر، ۱۳۸، ص ۱۱۳ , ۱۰۸ )

پیشنهادها

برای پیشگیری و درمان اعتیاد جنسی راهکارهای مختلفی وجود دارد. در این بخش برخی از این پیشنهادها بیان میشود

الف – پیشنهادها برای پیشگیری از اعتیاد جنسی

برای پیشگیری از اعتیاد جنسی، پیشنهادهای زیر، برای دو قشر بزرگسال و کودک، مفید به نظر می رسد
– پیشنهادها برای پیشگیری از اعتیاد جنسی بزرگسالان: درباره پیشگیری از اعتیاد جنسی بزرگسالان پیشنهادهای زیادی وجود دارد که یکی از پیشنهادها نصب فیلتر است (اسفندیار، ۱۳۸۹، ص 41؛ مولایی، ۱۳۸۹، ص۲۵). اما برای بزرگسالان نمی تواند مفید باشد، زیرا فرد می تواند از راههای دیگری چون استفاده از فیلترشکن، رجوع به کامپیوترهای دیگر، ورود به سایت های بدون فیلتر و ورود غیرمستقیم به سایت های مزبور استفاده نماید. از سوی دیگر فیلتر تنها می تواند موارد خاص را محدود کند، اما در بسیاری از موارد فرد می تواند با تایپ سایر عناوین و اسامی مرتبط، به سایت های حاوی مطالب مستهجن دست پیدا کند. یکی از بهترین پیشنهادها، کار فرهنگی برای استفاده از اینترنت است، ایجاد سایتهای جذاب و دیدنی، آگاهی دادن به خانواده ها، تشکیل کارگاههای آموزشی، معرفی و شناساندن سایت های مفید و ارزشمند به کاربران و از همه مهم تر نقش صدا و سیما و مطبوعات و محققان در بیان آثار مثبت و منفی اینترنت و مسائل جانبی آن، از دیگر راههای مقابله با اعتیاد جنسی اینترنتی است (همانجا) همچنین باید تلاش شود در محیط داخلی، دولت قوانين مستحکمی در خصوص برنامه های اینترنتی داشته باشد و رسانه ها با تهیه برنامه های مناسب مردم را بیشتر پایبند فرهنگ و عقاید ساخته، آنها را از روی آوردن به برنامه های اینترنتی نامناسب باز دارد. این امر نیازمند برنامه ریزی هدفمند در رسانه هاست، تا هم صدا و سیما و هم وبسایت ها علاوه بر جذابیت و تنوع برنامه ها، بتوانند برنامه های متناسب با فرهنگ ایرانی و اعتقاد اسلامی را ارائه نمایند. به نظر می رسد با استفاده از راهکارهای اسلام برای تداوم و استحکام خانواده ها می توان تا حد زیادی از این معضل و معضلاتی شبیه بدان جلوگیری کرد، از جمله این راهکارها عبارت است از:

رعایت حق جنسی زوجین در خانواده که میتواند به عنوان مانعی برای جرایم جنسی باشد. ناهماهنگی روابط جنسی و عدم رعایت نیاز جنسی یکدیگر سهم عظیمی در مسأله خیانت زوجین به یکدیگر دارد، خودخواهی، شهوت پرستی، سستی اراده و بی توجهی به نیاز همسران، راه را برای انحراف، جدایی و خیانت می گشاید، تأكيد قرآن بر حفظ فروج و نگاه های حرام بدین دلیل است که اگر زوجین به حقوق جنسی خود آشنا باشند و از نگاه های حرام بپرهیزند، فساد و تباهی در خانواده و جامعه ایجاد نمی گردد راهکار دیگری که میتواند مانع جرایم جنسی شود، تأمین معیشت زن توسط مرد است. بر اساس آیات قرآن کریم، مرد سرپرست و خدمتگزار زنان است و وظیفه قیمومیت او را بر عهده دارد (نساء، 4). هزینه های زندگی زن را می پردازد و در مقابل، از زن بهره مند می شود (همان، ۳۶). بر زن لازم است از همسر اطاعت و تمكين كند و در غیاب وی، بیگانه ای را در ستر او راه ندهد، خیانت نورزد و حقوق شوهر غایب خود را رعایت نماید این اطاعت زن از شوهر و عدم خیانت به او نه تنها مانع جرایم جنسی زن است، بلکه به نوعی مانع خیانت شوهر به او نیز می گردد.
قرآن کریم و دین اسلام همواره با تأكيد بر صلح، سازش، محبت، مودت و رحمت، خوشرویی، نیکی در بین اعضای خانواده در پی آن است که نهاد خانواده را مستحکم نگه دارد و مشکلاتی را که در خانواده و یا حتی در خارج برای افراد ایجاد می شود، همه در داخل خانواده حل نماید. پس اگر طرفین مشکل جنسی نیز داشته باشند، بهترین کس برای درمان آن، همسر است که از راه محبت و مودت و کمک جسمی و جنسی می تواند مشكل همسر خود را حل کند و مانع ورود کسی دیگر به حریم خانواده گردد (روم، ۲۱)
در دین اسلام، علاوه بر موارد مذکور، همواره بر غریزه جنسی به عنوان یکی از غرایز نیرومند تأكيد شده است و برخلاف ادیان دیگر که این غریزه را منفور می دانند و ترک ازدواج و عمل زناشویی را یکی از فضایل انسانی و موجب تزکیه می دانند، همواره بر ازدواج تأكید می گردد (نور، ۳۲). البته باید به این نکته اشاره شود که تأكيد اسلام بر ازدواج در مقابله با آزادی کامل غرایز جنسی نیز هست؛ زیرا پذیرش آزادی کامل جنسی به طور حتم موجب انحطاط میگردد. ازدواج کردن در مواقع بسیاری می تواند مانع جرایم جنسی افراد شود؛ زیرا بسیاری از افراد که غریزه جنسی در آنها تحریک شده و ازدواج نکرده اند، بعد از دیدن تصاویر مستهجن در اینترنت در پی ارضای غرایز جنسی خود به جرایم جنسی اینترنتی و حتی واقعی روی می آورند ارشادتی، ۱۳۸۷، ص۲۹۳) اسلام در کنار تأكيد بر ازدواج، بر عفت جنسی و مبارزه با فساد جنسی نیز تأکید دارد مریم، ۱۹-۳۲؛ تحریم: ۱۲: انبیاء، ۹۱، نور، ۲۷۲۲). با بی بندوباری و هر گونه شهوترانی غير مشروع جدأ مخالفت کرده، آن را گناه شمرده است؛ زیرا وجود عفت در زنان و مردان و مقابله تک تک افراد با فساد جنسی می تواند زمینه مناسب فرهنگی را برای مقابله با فساد جنسی ایجاد کند.

پیشنهادها برای پیشگیری از اعتیاد جنسی کودکان و نوجوانان برای جلوگیری از اعتیاد جنسی کودکان و نوجوانان نیز راه حل های مختلفی ارائه شده است. یکی از پیشنهادها نصب فیلترهای اینترنتی است تا به وسيله آن از ورود کودکان در سایت های غیراخلاقی، به نحو عملی جلوگیری به عمل آید (آرمان روابط عمومی، ۱۳۸۹ / ۸ / ۲۳ اسفندیار، ۱۳۸۹، ص 4۹). اما برای استفاده از این راه حل انتقاداتی وارد است. پیشنهاد دیگری که به والدین می شود، قرار دادن کامپیوترها در قسمتهایی از منزل مانند آشپزخانه و اتاق نشیمن است تا بتوان به طور غیر محسوس بر کار کودکان نظارت داشت (آرمان روابط عمومی، ۱۳۸۹ / ۸ / ۴۳ محمدی، ۱۳۸۹ / ۶ / ۱۱ ، کوپر، ۱۳۸۸، ص۱۱۸). این پیشنهاد اگر به طور مستمر باشد، مفید است. پیشنهاد دیگر این است که والدین باید راجع به مسائل جنسی به طور صریح و بی پرده با فرزندانشان صحبت کنند و مفهوم مسائل جنسی و ارتباط آن با روابط عاشقانه را نیز بیشتر تصریح نمایند. سوسین از معتقدان به این امر می گوید:

والدین واقعا می توانند نکاتی را در مورد عشق سالم به فرزندان خود گوشزد کنند. این کار در عین بازدارندگی، آنها را از خطر مصون می دارد» (آرمان روابط عمومی، ۱۳۸۹ / ۸ / ۳۳ ). صحبت درباره مسائل جنسی با نوجوانان در سنین خاصی مفید است، اما در سنین كم، این امر نه تنها نمی تواند مفید باشد، بلکه باعث بلوغ زودرس کودکان شده، آنها را به مسائل جنسی بیشتر کنجکاو می نماید. پیشنهاد دیگر این است که خود والدین از اینترنت به نحو صحيح و مسئولانه استفاده کنند (اسفندیار، ۱۳۸۹، ص 4۸). اگر والدين وقت و انرژی خود را برای جستجوی اموری مثل مستهجن نگاری و هرزه بینی در اینترنت بگذارند نمی توان از کودکان انتظار داشت که به نحو مطلوب از اینترنت بهره ببرند و وارد سایتهای مستهجن نشوند
به والدین توصیه می شود که به کودکان خود درباره اینترنت آموزش دهند؛ والدین باید کودکان را تشویق کنند که تجارت اینترنتی خود را با والدین در میان بگذارند و حتی در مواقعی با یکدیگر به جستجو در اینترنت بپردازند. همچنین لازم است والدین به کودکان خود آموزش دهند که در زمان جستجو در سایتها، اطلاعات شخصی خود را در اختیار دیگران قرار ندهند و از خطرات احتمالی این امر برای آنها سخن گویند و این نكته را بیاموزند که دنیای مجازی خطراتی به مراتب بیشتر از دنیای واقعی دارد. ” همچنین والدین باید به آنها بیاموزند که نباید با دوستان اینترنتی خود ملاقاتهای شخصی داشته باشند؛ زیرا دوستان اینترنتی ممکن است شخصيت، سن و جنس واقعی خود را افشا نکنند و همانی که می گویند نباشند. آنها باید متوجه این امر باشند که تمام مطالبی که در اینترنت به آن بر می خورند، واقعی نیست (محمدی، ۱۳۸۷ / ۶ / ۱۱ ). این آموزش ها می تواند هنگامی باشد که کودکان یا نوجوانان در حال جستجو در اینترنت هستند؛ به این نحو که والدین در این حین، موضوعات و سایتهای اینترنتی مناسب سن نوجوانان را به آنها پیشنهاد کنند و درباره غیرقانونی بودن ورود به سایت های خاص و تاثیرات روانی و جسمی آنها برایشان صحبت کنند (کوپر، ۱۳۸۸ ص۱۱۸) علاوه بر والدين، نهادهای آموزشی، دولت، مدرسه و به ویژه رسانه های جمعی مانند صدا و سیما موظفند به کودکان درباره اینترنت و خطرات آن آموزش دهند. آنها باید به کودکان بیاموزند که اطلاعات شخصی و عکس های خود را در اینترنت و در اختیار دیگران نگذارند و در خصوص موضوعات و مطالب و عکس هایی که در اینترنت می بینند با والدین خود صحبت کنند و ابهام های ذهنی خود را برطرف سازند. همچنین دولتها باید تبلیغات اینترنتی و وب سایت هایی برای آموزش نوجوانان در مورد خطرات بالقوه و اعتیاد جنسی داشته باشند (همانجا) پلیس نیز می تواند در آموزش کودکان و نوجوانان در این زمینه نقش مؤثری ایفا کند. در آمریکا پلیس برای حفاظت کودکان در برابر مطالب غیر اخلاقی با بهره کشی و سوءاستفاده جنسی ناشی از باورهای غلط و تبلیغات، تعهد پیشگیرانه ای دارد و برنامه هایی را برای محدود کردن ارائه تصاویر و پیغام های مضر برای دانش آموزان در اینترنت پیاده میکند. به عنوان مثال، پلیس یک سلسله برنامه های آموزشی برای هشیاری دانش آموزان، کادر مدرسه و والدين تدارک می بیند.

ب – پیشنهادها برای درمان اعتیاد جنسی اینترنتی

در خصوص جلوگیری از اعتیاد جنسی پیشنهادهایی ارائه شد؛ اما سؤال این است که اگر فردی به اعتیاد جنسی اینترنتی مبتلا شد، چه باید کرد؟ راه حل ها و پیشنهادهایی در این خصوص از سوی افراد مختلف ارائه شده است که با توجه به شرایط زمان و مکان و ویژگی های شخصیتی، خانوادگی، عقیدتی و … در هر کشور ممکن است یک یا چند راه حل مفيد و حتی ممکن است راه حل های ذکر شده برای یک فرد اصلا مفید نباشد و راه حل های دیگری مورد استفاده قرار گیرد. در این بخش سعی بر آن است راه حل های عمومی که درباره بیشتر افراد امکان اجرا دارد و میتواند مفید باشد، ارائه گردد. تفكر انکار اعتیاد شخص مبتلا باید شکسته شود و به او در پذیرش این امر که اعتياد به سکس اینترنتی می تواند بیش از روابط جنسی واقعی نامشروع، به روابطش صدمه بزند کمک شود (کوپر، ۱۳۸، ص۷۹) به او درباره تأثیر این رفتارها روی شریک جنسی و خانواده آگاهی داده شود. (همانجا) به معتاد جنسی برای حل مشکلات جنسی با استفاده از شیوه های دیگر، آموزش های لازم ارائه گردد (همانجا).

کامپیوتر به یک مکان باز در منزل انتقال یابد و استفاده از اینترنت تا حد ممکن کاهش یابد و در صورت نیاز به استفاده آنلاین تنها در زمان حضور افراد دیگر خانواده صورت پذیرد (همانجا) ابزارهای محافظت کننده و نمایشگرها به ویژه برای ترک اعتیاد کودکان و نوجوانان به رایانه اضافه گردد (البته این عامل کم اثر به نظر می رسد) (همانجا). به شریک جنسی واقعی فرد برای کمک به فرد معتاد جنسی آموزش داده شود تا بتواند به معتاد جنسی برای حل معضل کمک نماید. علل روانی و شخصیتی فرد معتاد و دلایل روی آوردن او به اعتیاد جنسی اینترنتی شناسایی گردد و سعی در درمان آنها شود.تدوین قانون مناسب در خصوص جرایم سایبری و جرم شناسی در تعیین مجازات برای مرتکبان جرایم سایبر که یکی از مصادیق آن، سوءاستفاده جنسی در اینترنت است پیشنهاد دیگر برای درمان و جلوگیری از پیشرفت اعتیاد این افراد است. استفاده از رسانه های داخلی و برنامه های مناسب در آن به عنوان جایگزین استفاده از اینترنت نیز می تواند راه حل مناسبی باشد. این برنامه ها باید متناسب با فرهنگ و نیازهای جامعه باشد و با جذابیت های خاص و برنامه های متنوع، توانایی جذب همه اقشار و سلیقه ها را تا حد ممکن داشته باشد و بتواند با ارائه برنامه های مناسب به ویژه برنامه های آموزشی و تبلیغی، ارائه الگوهای مناسب فرهنگی و مذهبی، افراد را از روی آوردن به برنامه های نامناسب اینترنتی و ادامه اعتياد آنها باز دارد.

يافته های پژوهش

در دنیای امروز، سیاست جنایی کشورها، بیشتر به دنبال جرم زدایی و از بین بردن زمینه های جرم در جامعه قبل از ارتکاب آن است، از این رو، به زمینه های جرم ساز در اجتماع و همچنین انحرافاتی که هنوز جرم انگاری نشده اند، توجه بیشتری می شود. این امر در حوزه حقوق خانواده با حساسیت بیشتری نمود پیدا میکند. پژوهش حاضر مسأله بی بندوباری را به عنوان انحراف اجتماعی با دو مصداق فرار از خانه و روابط نامشروع جنسی که در خانواده و حقوق اعضای آن تاثیر بسیار دارد، مورد بررسی قرار داد و تأثیر رسانه به ویژه اینترنت را بر ترویج بی بندوباری به بحث گذاشت. نکته مهم آن که نقش رسانه در ایجاد انحرافات به مراتب بیشتر از جرم زایی است. با بررسی تأثیر رسانه بر گسترش بی بندوباری در جامعه، نتایج زیر به دست آمد با گسترش رسانه های جمعی که محدود در مرزها نیستند و دولتها تسلطی بر آنها ندارند، مصادیقی از بی بندوباری چون فرار از خانه و روابط جنسی نامشروع افزایش یافته است و این بحران در کشور ما نیز وجود دارد. در انحراف فرار از خانه عوامل مختلفی مؤثرند. در میان این عوامل، علاوه بر تاثير خانواده، مدرسه و عوامل اجتماعی و فرهنگی، باید به نقش رسانه نیز توجه شود؛ زیرا رسانه، با فرهنگ سازی و ایجاد ارزشها و هنجارها می تواند نقش مؤثری در هدایت و تربيت افراد . به ویژه کودکان و نوجوانان – ایفا کند؛ اما اگر برنامه های آن بدون کارشناسی و هدف گذاری درست باشد، موجب انحراف و فساد می گردد. برای پیشگیری از این انحراف اجتماعی، دولت باید با برنامه ریزی صحیح، از راهکارهای فرهنگی استفاده نماید. بهترین راه حل، استفاده از خود رسانه است. رسانه با آموزش والدین و فرزندان، افزایش سطح اطلاعات آنها، تقویت پایه های مذهبی و فرهنگ ملی و درونی کردن ارزش های میتواند نقش مؤثری در این زمینه داشته باشد.

یکی دیگر از جرایمی که رسانه میتواند تأثیر فراوان در ایجاد و افزایش آن داشته باشد، روابط جنسی نامشروع و اعتیاد جنسی است که در این رابطه رسانه های جهان شمول مانند ماهواره و اینترنت، نقش بسزایی دارند. اینترنت با داشتن ویژگی هایی چون ارزان بودن، قانونی بودن و ناشناخته ماندن هویت افراد، موجب گرفتاری و اعتیاد جنسی میشود. اینترنت با ارائه تصاویر هرزه و مستهجن نگاری، علاوه بر تاثیر بر بزرگسالان موجب اعتیاد جنسی کودکان و نوجوانان نیز می شود. اعتیاد جنسی اینترنتی، علاوه بر تاثيرات جسمی و روانی در فرد معتاد و انجام اعمال مجرمانه از سوی وی، بر روی خانواده و جامعه نیز مؤثر خواهد بود. برای پیشگیری و درمان اعتیاد جنسی، فرهنگسازی و آموزش می تواند بهترین راه حل باشد که این عمل از طریق خود رسانه ها باید انجام پذیرد. علاوه بر آموزش رسانه ها می توانند با ارائه الگوهای مناسب فرهنگی و مذهبی و جایگزینی برنامه های مناسب و متنوع، مانعی برای روی آوردن کودکان و بزرگسالان به برنامه های مخرب اینترنت و ماهواره گردند. خانواده ها نیز می توانند در پیشگیری و درمان نقش مؤثری داشته باشند. استفاده صحیح و مسئولانه والدین از ماهواره و اینترنت، محکم کردن بنیان خانواده و تأمین نیازهای همسر در خانواده از جمله اموری هستند که خانواده می تواند با استفاده از آن به فرد معتاد و جامعه کمک نماید. در پایان باید گفت انحرافات جرم انگاری نشده که از طرق مختلف، مثل رسانه، در جامعه گسترش می یابد و بر زندگی فردی، خانوادگی و اجتماعی مردم اثر می گذارد، برای مقابله با آن باید از راهکار اجتماعی، فرهنگی، روان شناختی بهره برد. در سیاست جنایی امروز نمی توان مانند گذشته با جرم انگاری و مجازات مجرمان به مقابله با این معضلات پرداخت. روش بهتر مقابله با جرایم، پیشگیری از زمینه های ایجاد جرم و انحرافاتی است که جرم انگاری نشده است و در عین حال می تواند زمینه ایجاد جرم های بالاتر را افزایش دهد. از این طریق می توان آمار انحرافات و جرایمی را که در حوزه های مختلف انجام می شود، کاهش داد.