چک چیست

چک به یکی از معضل های این روز های اقتصاد ایران تبدیل شده و اعتبار قدیم خود را به نسبت از دست داده است. سال به سال بر تعداد چک های برگشتی افزوده می شود و این معضل همه گیر در اقتصاد آن را به یک کالای تقریبا بی ارزش تبدیل کرده است. اگر سری به زندان ها زده باشید تعداد زیادی زندانی که به خاطر آن در زندان ها هستن را دیده اید و تعداد آنها روز به روز در حال افزایش می باشد.

قوانین چک برگشتی چیست؟

در مبحث صدور این تصور به وجود آمده، چکی که حقوقی می شود از اعتبار افتاده و بی ارزش می شود در حالی که اینگونه نیست.

در مبحث حقوقی نه تنها صادر کننده تحت تعقیب و مجازات کیفری قرار میگیرند بلکه میتوان تقاضای توقیف اموال و دارایی صادر کننده را کرد.

طرح اصلاح قانون صدور چک

اگر این طرح به تصویب برسد فرایند دادرسی حذف می شود . فردی که چک برگشتی در دست دارد می تواند به دادگاه مراجعه کرده و اجرائیه بگیرد. این اجرائیه هم باید ظرف ۱۰ روز به فرد متخلف ابلاغ شود. همچنین اگر در حساب صاحب حساب موجودی نبود، بانک می تواند از حساب های دیگر این فرد برداشت کند.

در این طرح برای آن سقف تعیین شده است و این سقف اعتبار با رنگ بندی متفاوت مشخص شده است. از سوی دیگر افراد زیادی در کشور چک های الکترونیک دارند که قوانینی نیز برای آن ها در نظر گرفته شده است.

باید میان محکومان تفاوت قائل شویم. محکومان مهریه و دیه نباید به زندان بروند اما محکومان چک برگشتی باید به زندان بروند تا در آنجا اعسار آنها ثابت شود.

انواع چک

  • عادی
  • تایید شده
  • تضمین شده
  • مسافرتی

عادی چکی است که اشخاص عهده بانک‌ها به ‌حساب جاری خود صادر کرده و دارنده آن تضمينی جز اعتبار صادر کننده آن ندارد.

تاييد‌شده‌ چکی است که اشخاص عهده بانک‌ها به‌ حساب جاری خود صادر کرده و توسط بانک محال‌ عليه ‌پرداخت وجه آن تاييد مي‌شود.

تضمين‌شده‌ چکی است که توسط بانک به عهده ‌همان بانک به درخواست مشتری صادر و پرداخت وجه آن ‌توسط بانک تضمين مي‌شود.

مسافرتی چکی است که توسط بانک صادر و وجه ‌آن در هر يک از شعب آن بانک يا توسط نمايندگان و کارگزاران آن پرداخت مي‌شود.

 

چک برگشتی کیفری و چگونگی شکایت در دادسرا

هرگاه دارنده چک یا کسی که به نام او پشت نویسی شده است، متوجه شود که در حساب صادر کننده، پولی وجود ندارد که به او بپردازند، باید در ابتدای امر، آن را برگشت بزند و سپس یک گواهی عدم پرداخت که شامل هویت چک و صادرکننده آن و علت عدم پرداخت است را به همراه مهر و امضا از بانک دریافت کند تا بتواند مراحل بعدی شکایت و پیگیری خود را آغاز کند.

دارنده برای شروع تعقیب کیفری باید اقدامات زیر را انجام دهد:

  • ۲ نسخه کپی از پشت و روی چک
  • ۲ نسخه کپی تهیه از گواهینامه عدم پرداخت بانک مبنی بر علت عدم پرداخت.
  • برابر با اصل کردن تمامی کپی ها
  • تکمیل و امضا فرم های مخصوص و تکمیل شکایت
  • شکایت تنظیم شده را برای تمبر خوردن به بخش مربوطه برده و برابر مبلغ هزینه شکایت چک بلامحل، آن را تمبر کند
  • اصل چک برگشتی و شناسنامه یا کارت شناسایی را همراه با مدارک بالا به مرجع قضایی تحویل دهید. حال دارنده آن باید در زمان مناسب یعنی همان ۶ ماه از تاریخ گواهی عدم پرداخت با در دست داشتن مدارکی که قبلا بیان شد، به دادسرای محل مراجعه و باطرح شکایت کیفری خواستار مجازات صادرکننده چک بلامحل گردد.

چک برگشتی چیست و چه زمانی کیفری و چه زمانی حقوقی محسوب می‌شود؟

زمانی که برای نقد کردن آن به بانک می روید و متوجه خالی بودن حساب صادر کننده میشوید یا موجودی حساب از میزان آن کمتر است، احتمالا با دردسر مواجه می شوید. مطابق با قانون جمهوری اسلامی ایران، صادر کردن چک بی محل جرم بوده و برای اینکه چک بلامحل تشخیص داده شود شرایطی لازم است.

صدور تحت هر کدام از عنوانین زیر حقوقی بوده و شامل پیگرد کیفری نمی گردد:

  • دارای تاریخ باشد.
  • به عنوان تضمین انجام کار یا تعهدی صادر شده باشد.
  • سفید امضاء صادر شده باشد.
  • در صورتی که در دادگاه ثابت شود، بدون تاریخ صادر شده است.
  • هرگاه وصول وجه منوط به تحقق شرطی شده باشد.
  • در صورتی که ثابت شود برای ربا صادر شده است.
  • در صورتی که دارنده در عرض 6 ماه برای نقد کردن آن به شعبۀ بانک مراجعه نکرده باشد.
دریافت مشاوره حقوقی در زمینه چک تماس با شماره ذیل
تماس با ما 72231-021

قوانین چک سفید امضاء چیست؟

چک سفید امضاء چکی است که صادرکننده بدون قید مبلغ، تاریخ و نام دارنده، فقط آن را امضاء و ارائه کرده باشد. طبق قانون  کیفری نمی‌شود.

مجازات چک برگشتی

مجازات چک‌های برگشتی که مشمول تعقیب کیفری هستند، ماده ۷ قانون صدور چک اصلاحی سال ۸۲ می گوید:

  • اگر مبلغ درج شده در متن آن کمتر از ۱۰ میلیون ریال باشد، به حبس تا حداکثر ۶ ماه محکوم خواهد شد.
  • در صورتی که مبلغ درج شده در متن آن مابین ۱۰ میلیون ریال تا ۵۰ میلیون ریال باشد، از ۶ ماه تا یک سال حبس محکوم خواهد شد.
  • چنانچه مبلغ درج شده در متن آن از ۵۰ میلیون ریال بیشتر باشد، به حبس از یک سال تا ۲ سال و ممنوعیت از داشتن دسته چک به مدت ۲ سال محکوم خواهد داشت.

همچنین ماده ۱۰ قانون اعلام می دارد که هر کسی با علم به بسته بودن حساب بانکی خود، چک صادر نماید به حداکثر مجازات مندرج در ماده (۷) محکوم می شود.

مفهوم حقوقی بودن چک

اغلب مردم فکر میکنن که قانون، چک حقوقی را فاقد ارزش و اعتبار می داند. تفاوت کیفری و حقوقی اینه که در چک‌های حقوقی صادر کننده قابل تعقیب و مجازات كيفری نیست؛ اما می‌توان تقاضای توقیف اموال و دارایی صادر کننده را کرد و دادگاه هم حکم به پردات مبلغ آن خواهد داد؛ مگر آنکه با دفاعیات خوانده (صادرکننده) ثابت شود که به طور کلی طلبی وجود ندارد یا آنکه بابت ربا صادر شده است یا به هر دلیل دیگر دارنده (خواهان) استحقاقی ندارد.

راه دیگر وصول وجه، مراجعه به مراجع ثبتی

راه دیگر برای نقد کردن و رسیدن به حق خود مراجعه به اجرای ثبت برای وصول وجه ذکر شده است. ماده 2 قانون صدور چک می گوید، ” چک در حکم سند لازم الاجراست ” پس برای صدور اجراییه پیش بینی شده است.

دارنده بعد از مراجعه به بانک و اطلاع پیدا کردن از غیر قابل پرداخت بودن آن، با دریافت گواهینامه عدم پرداخت برای صدور اجراییه، عین چک را به انضمام گواهینامه مبنی بر مطابقت امضا با نمونه موجود آن در بانک که از سوی بانک صادر می شود،  به اجرای ثبت اسناد محل تسلیم و تقاضای صدور اجراییه می کند.

مواردی که می‌توانیم چک را برگشت بزنیم

در موارد زیر شما می‌توانید درخواست برگشت زدن را داشته باشید:

  • خالی یا کم بودن وجه حساب بانکی برای وصول
  • صدور دستور عدم پرداخت از طرف صاحب حساب
  • تنظیم به صورت نادرست ( نوشته دارای ابهام، خط‌خوردگی و.. باشد)
  • اگر چک بانکی از یک حساب مسدود صادر شده باشد.

برگشت زدن چک با شکایت کردن برابر است؟

اکثر مردم این باور اشتباه را دارند که با برگشت زدن آن تمام موارد حقوقی آن به جریان می افتد، اما باید بگیم که اینطور نیست.

شما می بایست بعد از برگشت زدن، برای شکایت کیفری اقدام کرده یا دادخواست حقوقی خود را به مراجع قضایی تقدیم کنید. حتما توجه داشته باشید که بعد از زمان دریافت گواهی عدم پرداخت فقط 6 ماه زمان برای شکایت خواهید داشت.

متعدد بودن صادر کننده

اگر صادرکننده چک متعدد باشد، مرجع قضایی می‌تواند مبلغ وجه‌الضمان یا ضمانت‌نامه بانکی را به میزان مسئولیت هر یک از آنها و در صورت معلوم نبودن میزان مسئولیت به صورت مساوی تقسیم کند. در صورتی که متهم برای پرداخت وجه درخواست مهلت داشته باشد، مرجع رسیدگی می‌تواند با اخذ تامین کافی تا یک ماه مهلت به او بدهد. اگر ظرف یک ماه متهم وجه را نپردازد تامین اخذ شده به وجه‌الضمان نقدی یا ضمانت‌نامه بانکی تبدیل می‌شود